Mehmet GÜL

Habban nasıl kurulur?  (HABBAN-2-)

Merhabalar sevgili dostlar. Geçen yazımızda habbanın kuruluş biçimini anlatacağımızı ve habbanın ana unsurlarını kısaca yazmıştık.  Bu yazımızda kısaca habbanın kuruluş biçimini yazacağım dilim döndüğünce.

Habban; garâ, fingilfistik,düz tabla gimisil daş, solcan çıbı gibi ana unsurlardan; habban çukuru, solcan ve bir parça yeşil yaprak, gimi yan unsurlardan oluşur.

Garâ: daşın dayandığı, fingilfistıın mekanizmaya dönüştüğü çengelimsi olan habbanın direğidir. Boyu 30cm uzunluğunda olup 5cm si hafif çapraz, yere sokulur.

Fingilfistik;10cm uzunlukta, iki çubuğun yine 10 cm uzunlukta bir parça köşker ipiyle zıt istikamette çevrilerek oluşturulan habban otomatiğidir.

Daş; ufak çay tepsisi böyüklüğünde fazla ağır olmayan pürüzsüz ve olabildiğince ince bir daş.

Yan unsurlarda kısaca şööle:

Habban çukuru: Genelde habban daşından güccük,yani habban daşını üstüne gapatınca görükmiecek genişlikte (içine düşen garatavık ve cubbal yasdanmıyacak gadar) ve 4-5cm derinlikte  tuvarlârak çukur.

Solcan: Bulabildin en uzun ve kalın solcan. Genelde kesilmiş ilahene köklerini çekince altından yeterli irilikte solcan çıkar. Ha bazı iri taşları kaldırınçık ordan da solcan bulunur amma ilahene kökünün dibinden çıkan daha gufatlı olur.

Yaprak : 4cm çapında yeşil bir ağaç yada ottan yaprak. 

Sistem nasıl kurulur? Habban kurmak için belirleyecen yer öncelikle guşların geçiş noktası olmalı. Yani muhkem bir nokta olmalı ki emekler boşa çıkmasın. Bu yerler genelde bağların köşelerinde zeytinlerin dibi olur. Yeri belirleyip malzemeyi hazırladıktan sonra hemen çukur gazılır. Garâ hafif çapraz 5-7 cm yere sokulur. Fingilfistik iyice gıvradılıp gerginleştirilir, bir ucu garânın çatal başından geçirilerek daşa dayanır. Öbür ucu solcan çıbına dayamak uçun garâya dutturulur. Solcan çıbına zorluca bir solcan bulunarak solcanın iki ucundan ve ortasından takılır solcanın pırtmaması ve avın dikkatini çekmesi içinde yeşil bir yaprak solcan çıbının ucuna takılır. Çukurun taştan tarafı dibine solcan çıbının ucu konur. Diğer ucu da garânın ortasından dışarı çıkarak garâya değecek şekilde figilfistiğin dier ucuna tutturularak makanizma hazır hale getirilir.  

Artık habban hazır. Sıra habbana düşecek guşun hayalini kurup beklemeye geldi. Beklersin yada yakındaki diğer habbanı kurarken habbanın o taraftan “tarrppp!” diye bir ses gelir. Yürân cıızz der ve hücuma kalkar habbanın yanına gelirsin. Habban kepmiştir. Heyecan bir kat daha artar, nefes nefese habbanı kontrol eden. Bakarsın. Birde ne göresin, fingilfistin ipi tam gerilmemiş yada solcan çıbıı gıtıbuçuk amanat tutturulmuş olduğundan habban garavana, boş kepmiş, hayaller boşa getmiş. İçinden “ hay ırzı gırıı emâm boşa getti, niêse” diyerek daha önceki işlemler daha özenli yapılıp mekanizma tekrarlanıp kurulur. (Bende bunca yıldan sona elime aldım bıça ve köşger ipini, gurdum habbanı. Resimlere bakarsanız görürsünüz.)

Habban kurmak, kontrol etmek, habbana düşen guşu yakalamak öyle heyecanlı öyle heyecanlı bir iştir ki; herhalde tuttuğun takımın uefa kupası finalinde penaltılara kalıp atılan en son penaltıdan sonra kupa alacak olmak kadar heyecanlı bir iştir. 

Sevgili dostlar bu yazımızıda burada nihayete erdirmek istiyorum. Gelecek yazımız “habban-3-“ te, memleketimden habban maceraları ve habban hikayelerini ele alacağız. Şimdilik sevgi ve muhabbetle kalmanız dileğiyle .

Yazarın diğer yazıları